🐻 Hronobiologija svadby: Četyrideset dnej nečistoty i medvědja koža (Čest 3)
V svadbenom obrędě nevěsta javjaje sę glavnym epicentrom hronologičeskoj anomalije. Prěkročivši prag doma ženjha, ona proryvaje prostranstvennu granicu, ale na dolge četyrideset dnej ostavaje v pustotě neprějdženogo vrěmene. V toj period ona imaje strašnu dvojenstvennu prirodu: kako izvor plodnosti ona jest mogučna (v zapadnoj Bolgariji ju navět prěoblačajųt v medvědicų, prinudžajųči tancovati obrędovy tanec), ale kako prišlec izvunka — smrtonosno opasna dlja ljudij.
🌑 Strah zahoda i zrkalov
Izolacija začinaje sę uže od zarųčin. Děvicě jest najstrigějše zabronjeno gledati v zrkalo až do bračnoj noći. Ona vpolně ljušaje sę prava na srodženje s vnějšnjim světom v temny čas dnja: na ulicu ne lězja izhoditi poslě zahoda slnca (*слънцето да не я залязва навън*).
🚫 Karantin běloj vlny
Poslě věnčenja začinaje sę 40-dnevny (a inogda i godovny) karantin. Mloda žena smatra sę «nečistoj». Svadbeno pokryvalo ne sńimajųt kako najdolže, da by ranlivu nevěstų ne ubili demoni-*lehusy*. Na ženų nakladajųt plotnu zavesu tabu: jej jest zabronjeno hoditi bosoj, s nepokrytoju glavoju ili bez vrhnjej odežy — v okolinah Odrina ona cěly god nosi dlgo bělo vlneno palto bez rukavov (*б’ала гунка*). Jej ne lězja približati sę do studenca, da by voda v njem ne «začrvivěla», i kategorično zabranjaje sę posěćati pogreby.
🗝 Izhod iz pustoty
Končenije karantina i izhod iz vrěmennoj pustoty djavajųt sę striktno po planu. Na četyridesety den čitaje sę očišćajuća molitva i rozdajųt sę obrędove hlěby. Ale polno sńatje ograničenij — ritualno «svlěčenje» (*събличане*) i «szuvanje» (*събуване*) — dogadžaje sę jedino v dni velikyh kalendarnyh uzlov: na Drevjanov den (Jurjev den), Vznesenije (*Спасов ден*) ili zimny Ivanov den.
ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ
Prěhod medžu dvoma statusami v tradicionalnom obrazu světa — to ne jest mgliveno blyskanije prazdnika, ale medleno, mučiteljno prětapjanje jednoj formy v drugų. Mloda žena v tyh četyrideset dnej dělaje kako radioaktivny izotop prěhoda: ju ostro izolujųt tlstoju vlnoju i surovymi tabu, da by ona ne otrojila svoim graničnym stanjom živo prostranstvo gromady, a sam svět ne razgněvil jej nezrimo, jedva formujuće sę cělo.
🐻 Dnes starodavne karantiny sųt zabyte, ale instinkty ostavajųt. V ktoryh modernyh svadbenyh ili posljěsvadbenyh navičkah vy do tursilě jasno vidite želanje skryti, zatajiti ili izolirovati mladoporočenyh od čudžih očij?
Podrobnějše o temě čitajte: J.S. UZELJŇOVA «Vrěme v bolgarskoj svadbě»
#folklor #etnografija #slavjansketradicije #bolgari #svadba
—
*Справка:*
* Для обозначения шерсти/шерстяного использован общеславянский корень *vlna / vlneny* (ср. юж.-слав. и зап.-слав. *vlna*, др.-рус. *вълна*).
* «Разувание» переведено глаголом *szuvanje* (от *szuti* / *szuvati*), наиболее точным межславянским антонимом к *obuti* / *obuvati*.
Gospodar Lěsa