🌲 Portal v Onyj Svět: Pomylka Puškina i Tajna Dvu Soson
Vsi my ze školskoj lavice pomnimo stiky Aleksandra Sergejeviča Puškina iz «Pěsen zapadnyh slavjanov»:
«Dva dubočka vyrastali rjadom, / Meždu imi tonkoverha jelka».
Zvuči krasno i blagorodno. Ale znajete li vy, že veliky poeta, prěvodaći srbbsku baladu, sčinil zaměnu, ktora dľa drevnjego slavjanina byla by fatalnoju? V originalu, ktory zapisal Vuk Karadžić, na městu dubov stojali… dvě sosny (dva bory).
Zdalo by se, kaka jest raznica? Ale v mitologiji botanika jest sudba. Puškin, zaměnivši «mrtve» hvojne drěva na «žive» duby, nehoteći zatvoril portal v iny svět, ktory byl otvreny v narodnom tekstu.
🌲 Hvojna Geometrija Smrti
Čemu imenno sosny ili jely?
Etnografi, vključajuči N.I. Tolstogo, ukazujut na mračnu zakonitost: v slavjanskom folkloru hvojne drěva sut markery smrti i «Onogo Světa».
🔹 Drěva-straži: Listnate drěva (brěza, klen, dub) simbolizujut život i godno obnovjenje (spomnite Trojičnu zelen). Hvojne že sut věčne, nezměnne i studene.
🔹 Kobny otvor: Prostor meždu dvěma sosnami ili jelami sčital se sakralnym i opasnym. To jest granica světov. V bylině o smrti Kraljeviča Marka junak doznaje svoju sudbu jedino togdy, kogda nahodi na vrhu gory dvě jely i pogledyva v studenec meždu njimi.
🔹 Pogrebny obrjad: Na Russkom Sěveru (Olonecka gubernija) samobojcev pohoranjali imenno «na gorě meždu dvěma jelami», obracajuči licem v zemlju. A obyčaj stlati put mrtevca jelovymi větvjami žyve i do današnjego dnja.
🔢 Magija Čisla: Par i Nepar
Tu funkcionuje ne toliko botanika, ale i magija čisl. Dvě drěva — to jest parno čislo. V arhaičnom ponimanju «nepar» (1, 3, 7) jest život i dinamika, a «par» (2, 4) jest statika i dovršenost, to jest smrt.
🔹 V Bosně dglědali, daby pod kvočkoju ne bylo parnogo čisla jajec.
🔹 V Makedoniji bojali se davati dvěma dětjam jedno ime — jedno iz nih umre.
🔹 Dvě svěče vžigali jedino pri nogah mrtevca.
🔄 Poględ Sdesna Nalěvo
V srbbskom eposu vila veli junaku ględati na kobne jely «sdesna nalěvo». To jest dviženje «protiv slonca» (protivoslonce) — klasičny vhod v svět mrtvyh. Daje i pomenny tanec (kolo) Srbi tancujut v obratnu stranu, inače nego obyčejny prazdničny.
🌪 Kuda my pošiljamo zlo?
Kogda srbbska bajačica izgonjala gradovy oblak, ona slala jego (točnêje, demona Stanka) po polno konkretnomu adresu:
«Vedi ovce v gory… V dvor vily, K staroj sosně, K staroj jeli». To jest fraza «k črtu na kuličky» v narodnom ponimanju — to jest upravo k staroj sosně.
P.S. Čto ne vošlo v efir:
🔹 Psihologičny paralelizm: Tutoj termin vvedl akademik A.N. Veselovsky. To jest situacija, kogda priroda «podvaja» sjužet. V baladě dvě drěva i jelka meždu njimi sut zrcalno odražanje dvu bratov i sestry meždu njimi. Kogda ginut junaki — ginut i ih «dvojniki» v prirodě.
🔹 Vila-Samovila: V bolgarskih pěsnjah vodu meždu dvěma jelami straže vila. Ona ne dopuščaje tamo daje ptic. To ješče raz potvrdžuje: město meždu hvojnymi jest zabranjena zona, tabu.
ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ
👇 Zaměnivši sosny na duby, Puškin sdelal obraz bole «russkym» i epičnym, ale razrušil mitologičny kod. Dva duba — to jest sila i život. Dvě sosny — to sut vrata věčnosti. Naši prědki jasno znali: ako hoćeš zaględnuti v oči Smrti, išči ju meždu dvěma jelami.
Jel u nas dnes asociuje se s Novym godom i prazdnikom, ale na pogrebah my i dalje kłademo jelove věncy. Čujete li vy tutoj studen «věčnosti», kogda nahodite se v gustom jelovom lěsu, ili dľa vas to jest prosto drěvo?
Podrobnějše o temě čtajte: N.I. Tolstoj «Očerki slavjanskogo jazyčestva».
#slavicmythology #slavjanskamitologija #mythologyofslavs #mitologijaslavjanov #folklorebeliefs #narodněvěrovanja #slavictraditions #slavjansketradicije #slavicpaganism #slavjanskojezyčestvo #slavicfolklore #slavjanskyfolklor #ethnography #etnografija #tradition #tradicija



