Lesnikove Priče

Grom-Zaštitnik i Hlěbna Lopata

⚡ Grohot nebese! Grom i grad v Polěsju — to ne jest prosto pogoda, to jest dialog s vyššimi silami.

🌩 Prvy vesenny grom byl događaj-obereg. Uslyšavši jego, ljudi se ne skryvali, ale vršili ritualy. Glavny — «aby hrbet ne bolěl». Dlja togo trěba bylo nemedlenno prisloniti se hrbrom k dobu, drěvu ili stěně doma. To byl magičny akt «prizemljenja» nebesnoj sily, ktory daval zdravje na cěly rok. Inši «valjajut se po zemlji», aby nabrali sily od njej v moment probudženja. Něktori navyt gryzli kamenj, «aby zuby byli zdravi».

Ale grom prinosil takože i grad — «nečisty» led, ktory bije urodžaj. I tu se začinala istinna magična bitva.

🥖 Glavno oružje protiv grada v Polěsju byla… hlěbna lopata. Da, ta sama, s ktroju sadžajut hlěb v peč. Peč — sakralny centr doma, simbol «svojego», domovogo ognja. A grad — stihija «čudžego», divjego hlada.

🌨 Kogda hmara podhodila, gospodynja hvatala tu lopatu i vystavljala ju na dvor. To byl vyzov! Svjaty predmet, ktory se dotykal hlěba, vystavljal se protiv nečistoj sily. Često lopatu stavili «naopak» (obratnoju stranoju), simvolično «odvraćajuči» bědu.

Lopata rědko dějstvovala sama. Razem s njeju vynosili ine predmety «ognjenogo» i «železnogo» koda:

⚔ Kočergu

🪓 Sekyru (često ju metali ostrijem vygoru, aby «rassekli» hmaru)

🔱 Vily

🕯 Ako hmara byla osobito strašna, v domu nemedlenno zažigali «gromničnu» (srětensku) svěču. Jeje svjaty ogeń sčital se nerušimoju zaštitoju od groma i bliskavice. A v Žitomirščině, aby ostanovili grad, vynosili hlěb iz peči, gorači, i kladli na lopatu, «tupoju» stranoju k hmarě. To byla bitva hlěba i leda, domašnjego tepla i divjego hlada.

ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ

My davno zaměnili hlěbnu lopatu na deščnik, a peč — na mikrovalnovku. Ale strah pred stihijeju žive gluboko. Jest li v vašem domu věč-obereg, s ktoróju vam jest spokojněje v vsjaku burju? Ili, može byti, baba vas učila zakryvati zrkadla vo vrěme grozy?

Bole podrobno o temě čitajte: N.I. Tolstoj «Očerki slavjanskogo paganstva».

#mitologijaslavjan #slavjanskamitologija

Suša od «založnyh»: Magija oskvrnjenogo groba

Govorili jesmo o «čistom» obredu pri studencu. No čto, ako pričina suše jest inaka? Čto, ako nebo jest «zamknuto» črěz gněv?

🔥 V Polěsju, kako i po celom slovjanskom světu, věrili: dluga suša — věrny znak, že v selě jest «nečisty» pokojnik.

Rěč ide o «založnyh» — tyh, kto umrl «ne svojeju» smrtju i ne prijal dostočnogo upokojenja: samoubijcah (oběšenikah, utopljenikah), ubityh, prokljatyh. Takyh mrtvcov zabranjeno bylo pogrebati na občem, osvećenom grobišču.

⚰ Ako li občina iz straha ili žalosti prěkršila zabranu i pogrebovala utopljenika ili samoubijcu na grobišču, smatralo se, že zemja jest oskvrnjena. Ona «ne prijimaje» takogo mrtvca. Bog se gněvaje na celo selo, i nastupaje suša.

Čto činiti? Svršiti obrotny, strašny obred.

💧 Najbolje «mekym» sposobom bylo iti na grob «nečistogo» i polivati jego vodoju. To byl akt simpatičeskoj magije: «My lijemo vodu na tebe, vinovnika, a ty (věrněje, Bog črěz tebe) — lij na nas». Često to činili s grobami utopljenikov — ih su mněli «gospodarjami» vody, ktori «vzeli» ju s soboju i ne pušćajut.

⛏ Ako to ne pomagalo, občina šla na krajnje měry. Muži izryvali krst s groba oběšenika ili utopljenika. Ponekodgda krst trikrat izryvali i vtykali nazad, «vbivajuči» jego v zemju.

💀 Ale ako i to ne pomagalo, obred svrševal se vo vsej svojej prvobytnoj moći. Ljudi izkopavali trup iz groba. D.K. Zelenin, na kotorogo posylaje se i Tolstoj, sbral množstvo takyh svědočestv. Oskvrnjeno tělo vynosili s grobišča i metali v rěku ili boloto. To bylo jego «pravilno» pogrebenje — povračenje vody vodě, ognja ognju, nečistogo nečistomu. I jedino togda, po věrovanijam prědkov, zemja se očišćala, i nebesa «otkrivali se».

ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ

Žasno jest usvědomjati si, že radi prěžyvanja občiny naši prědki byli gotovi potrěvožiti pokoj mrtvyh. Strah prěd gladom byl silnějši než strah prěd grěhom. Kako vy myslite: odzvuki togo mističnogo straha prěd «zloju smrtju» (samoubijstvom ili gibelju pri čudnyh obstojateljstvah) živut v nas do dnes, ili jesmo okončateljno stali racionalnymi ljudmi?

Podrobnějše o temě čitajte: N.I. Tolstoj «Očerki slovjanskogo poganstva».

#mifologijaslovjan #slovjanskamifologija

Meteorologična magija: Studenec-Grobnica i Slzy Makarka

Budite zdravi, iskatelji drevnyh znanij!

☀ Kogda slunce spalivalo polja, a nebesa byla pusta, kako mědna misa, prědci věděli: trěba iti k vodě. Ale ne prosto k rěcě, a k kladencu — studencu ili izvoru.

🏞 Najdrevnějši ruski lětopisi prěmo govoręt, že slavjani-pogany «жьруще озерамъ и клодеземъ» (prinosili žrтвы ozeram i studencam). Crkov sę věkami gněvno borila s tym. «Slovo Grigorija Bogoslova» XI stolětja v slavjanskom prěkladě sodrži unikalny vstavok, ktory ne jest v grčskom originalu: avtor osuždaje togo, kto «трѣбоу створи на стоуденьци дъжда искы от нєго» (stvoril trěbu [žrtvu] u studenca, prosę od njego dožda). «Molenja koloděznam» sčitali sę težkym grěhom na ravni s čarodějtsvom.

Ale kako točno «prosili»? Obred dožil do nas v Polěsji.

🌧 V selu Stodoliči, da by vyzvali dožd, k krinicě (studencu) posylali malyhe děvočky (děvčata). Čistota protiv sušy. Davali jim «сьвечаны мак» (osvęčeny mak) 🌺, i one sypali go v vodu. A potom začinali «мешалі ту воду палками» (měšati vodu palicami).

😭 I v sej moment začinal sę glavno dějanje. Děvčata musěli golositi, to jest naricati, «јак по м’ертвому вс’е равно» (kako po pokojniku). One ne prosto plakali, one zvali! I my znajemo, kogo.

One vykrikovali: «Макарко, сыночок, да вул’ез’ із воды, розл’ej с’л’озы по с’в’етуј з’емлі-і-і!» (Makarko, synočeku, da vylězi iz vody, razlej slzy po svetoj zemlji-i-i!).

💧 Vmyslite sę v tu magiju. Dožd — to sut slzy. Da by šel dožd, ktosi musi plakati. Kto? Mifičny utopenec Makarko, vladar vodnoj stihije. Studenec v sem obredu — jego grobnica, jego dom. «Bijuči» vodu palicami, one «budili» i «trěvožili» pokojnika, a svojijm naricanjem prinuždali go plakati. I jego «slzy» prolivali sę na zemlju dlugoočekyvanym doždem. To ne molba, to jest — prinužđenje.

ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ

Obratite vnimanje na sut: prědci ne «molili» o doždu pokorno. Oni trěbovali, šantažirovali i naměrno trěvožili pokojnika, da by dostali želano. To jest agresivna magija za prěživanije. Kako mslite, sej drevny princip «cělj opravdava srědstva» (dokońca ako trěba potrěvožiti mrtvyh) — otyšel iz našego mentaliteta ili prosto směnil formu?

Podrobnějše o tem čitajte: N.I. Tolstoj «Očerki slavjanskogo jazyčestva».

#mifologijaslavjan #slavjanskamifologija

🏛 Magičny krug vrěmene: Kako prědky viděli Rok i Dobu

Zabuďte o četyrjeh porah roka. Točněje, zabuďte o tom, že one vsegda byli. Drevny slavjanin, čij život byl podčinjeny zemlji i slncu, dělil rok inače — na dva veliky «pogosta»: Lěto i Zimu. To ne jest prosto «teplo» i «studeno». To sut dva različe světy, dva «slnca», kako govorili blgari: *ljatnoto slъnce* i *zimnoto slъnce*.

I to děljenje imělo svoje magične vrata, svoje granične stolpy.

Glavne vrata — to sut Blagověščenje (25 marca) i Vzdviženje (14 septembra). Na Blagověščenje zemja «probudžaje se». Do togo dnja ne smělo se jej «dotykati» — ni orati, ni kopati, ni navet vbijati v nju koly. Věřilo se, že v tutoj denj iz zemje vylězajut vsě zmije i gady, a iz Irija (teplogo kraja) prilětaje kukučka. Lěto začinaje se. Na Vzdviženje — vsjo navopak. Vse plazuče stvorenje «odhodilo v zemju» na zimny pokoj. Ukrajincy govorili, že v tutoj denj «zdvigaje se zemja s lěta na zimu». Vrata Lěta zatvarjali se.

Ale vsjaka iz tyh dvoh sezon iměla svoj «vrh», svoju srědinu. U Lěta — to jest Ivan Kupala (24 junija). U Zimy — Roždestvo (ili Svjatky).

A nyně — sama suščnost magije vrěmene. Tutoj ročny krug jest cělokom izomorfny, to jest točno povtarjaje… krug dobočny.

Pogledite sami:

☀ Denj (světly čas) — to jest Lěto.

🌑 Noć (temny čas) — to jest Zima.

🌅 Zorja (probudženje) — to jest Blagověščenje.

🌇 Zahod slnca (uhod v sen) — to jest Vzdviženje.

🌞 Poludnje (vrh světlosti) — to jest Ivan Kupala.

🌚 Polnoć (vrh tmy) — to jest Roždestvo.

I tuta shema pojasnjaje, začto najstrašnějše, «nečisto» vrěme — to ne jest sama polnoć, ale «gluha noć» (glupica), period poslě polnoći, ale do prvyh pětuhov. To jest točny odraz ročnogo cikla! Ibo najběsovsko vrěme v roku — to ne samo Roždestvo, ale dnji poslě njego: «Strašne večery», «Nekrščene dnji» (Nečisty dnji), kogda Hristos uže rodil se, ale ješče ne jest okrščeny, i vsja běsovska nečist vylězaje iz podzemja i bezčinstvuje na zemlji.

Tako v malom krugu doby naši prědky prožyvali cěly veliky krug roka.

ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ

Ako rok jest jedino jedna velika doba, to kto vy jeste v tutom věčnom krugoběgu: dite jasnogo Poludnja (Ivana Kupaly) ili žitelj tajinstvenoj Polnoći (Svjatok)? V kako vrěme doby vaša duša čuvstvuje se po-pravdě «doma»?

Podrobnějše o tutoj temě čitajte: N.I. Tolstoj «Očerky slavjanskogo jazyčestva».

#mitologijaslavjan #slavjanskamitologija

POLAZNIK post 4/4

Echo poganstva v hristijanskom kalendaru

🌅 Začto «Magija Prvogo Dnja» rabotaje do dnjašnjego dnja?

Završajuči naš cikl o Polazniku, zaglednimo v samu glubinu věkov. Toj obred jest idealny primer dvojvěrja, ili, govoreči naučnym jezykom, sinkretizma.

Drevny pagansky ritual, privjazany k zimnemu solncevratu, ne isčeznul s prihodom hristijanstva. On prosto «zakotvil se» na dnjah svetyh.

Kako bogovi směnili imena:

⛪ Svety pokrovitelji. Polaznika začeli srětati v den svetogo Ignata, svetej Lucije, svetogo Tomaša ili na Roždestvo. No sut ostala prehristijanskoju: věra v to, že Načalo opredělja Cělost.

🥯 Kolač s otvorom. V Serbiji Polazniku darovali osoby kolač s otvorom v srědině, ktory on naděval na sebe. To jest drevny solarny simbol, znak bezkonečnogo kolovrota života, zamaskovany pod prazdnično pečivo.

✨ Gospodar kako Teofanija. Najbolje arhaičny plast sohranil se tam, kde Polaznikom vystupoval sam gospodar doma. Vstupajuči s hlada v teplo, on staval «Bogom», ktory nese vesnu. To jest teofanija — javjenje božestva v člověku.

Dnes, kogda my starajemo se «kako sretneš Novy rok, tako go i provedeš», my bezsvědomo povtarjamo modlitvy naših predkov. Polaznik nikamo ne otšel. On prosto směnil ime, postavši našoju věroju v lěpše buduče.

Poslědnja mysl: Magija — to nisu triki. 🪄 To jest umělost viděti sakralno v občajnom: v prvom sněgu, v prvom gostu, v prvom slovu.

Věrite li vy v primětu «kako začneš rok, tako on i projde»? Dělite se v komentarjah!

Spisok upotrebljenyh izvorov:

🔸Usačeva V. V. — «Obred „polaznik“ i jego folklorne elementy v arealu serbskohrvatskogo jezyka». (Zbornik «Slavjansky i balkansky folklor», 1978).

🔸Vinogradova L. N. — «Zaklinatelne formuly v kalendarnoj poeziji Slavjan i ih obredne izvory».

🔸Tolstyje N. I. i S. M. — «Zapisky o slavjanskom poganstvu. Vyzyvanje dožđa v Polěsju».

🔸Materialy iz zbornikov «Slavjansky i balkansky folklor» (1978, 1984, 1989).