VAMPIR V SLOVJANSKOJ TRADICIJI post 1/2
Goj jeste, dobri ljudi! 👋
Dnes zabyjemo o hollywoodskyh krasavcah s blědoju kožeju i pogovorimo o tom, kogo v rěčevitosti bali se naši prědci. Prigotoviťte se, bude groznovato, ale bezumno interesno!
🧛♂ Sěni Prědkov: Kto jest pravdivy slovjansky vampir?
Zabudte vse, čto jeste viděli v kině. Pravdivy slovjansky vampir — to ne jest elegantny aristokrat v plašču. To jest stvorjenje daleko bole drevno, složito i strašlivo. Soglasno občeslovjanskoj mitologiji, vampir (ili upyr) — to jest pokojnik, ktory po nočah vstaje iz groba. Jego cělj jest prosta i strašna: on škodi ljudjam, nanosi škodu gospodarstvu, gubi marhu i, jestvovně, pije krv.
Věra v toty stvorjenja uhodi korenjami v gluboku drevnost i jest svjazana s prědstavjenjem o tyh, kto prodolžaje svojo byće daže poslě smrti.
🗺 Geografija Straha i Imena
Interesno jest, že čim dalje na sěvero-vostok slovjanskogo světa, tim slabše stavali se toty prědstavjenja. Ale na Balkanah věra v vampirov byla nevěrno silna. Samo slovo, kotro dnestka koristujemo — «vampir» — prišlo k nam ravno iz Bolgarije i Serbije (tamo jego ješče nazyvali «grobnik»).
Avšak vsjaky narod iměl svojo ime dlja togo gosta iz groba:
🇺🇦 Ukrajinci govorili «upyr».
🇧🇾 Bělorusi — «upor».
🇨🇿 Česi — «upir».
🇵🇱 Poljaci takože koristujut slovo «wampir», ale imajut unikalno nazvanje dlja ženy-vampira — «opica».
🇷🇺 Rusi imajut shodnogo s upyrem personaža: «založny pokojnik».
Kstati, to ne jest «novoděl». Spominanja o vampirah vstrěčajut se v staroruskyh izvorah ješče iz XIV stolětja! Tamo daže soobščalo se o «trěbah» (žrtvah), kotre prinosili «oupirjemъ».
👥 Grupa Rizika: Kto staje upyrem?
Naši prědci byli uvěrjeni: vampirom ne stajut prosto tako. To jest sudba tyh, čija život, smrt ili daže rodženje byli soprovažani narušenjem norm.
Tu jest spisok glavnyh «kandidatov»:
⯈ Samoubijci i ubojci.
⯈ Ljudi, umrli od ran ili epidemij.
⯈ Čaroději, skupci i pijanici.
⯈ Ljudi, umrli neprirodnoju ili prědčasnoju smrťju.
Osoblivo opasnym sčital se period od smrti do pogreba. Južni Slovjani věrili, že pokojnik može obratiti se v vampira, ako se dopusti pogrěška:
🔸 Ako črěz njego čto-to prědadut ili uronjat.
🔸 Ako na tělo padne dežď.
🔸 Ako črěz trup prěskoči životina ili prělěti ptica.
👶 Rodženi dlja tmy
Ponekogda sudba rěšala se ješče pri rodženju. V Karpatah s strahom ględali na petogo ili sedmogo syna v semji (ako se rodili posrědno), a takože na ljudij s dvěma srcami ili dvěma dušami («dvojedušnikov»).
U južnyh Slovjanov byli svoje priměty: vampirom moglo stati děte, čija mati v čase tegoty sjedla meso životiny, zadušenej vlkom. Ili ravno toj, kto sam byl rodženy od vampira.
Važny moment: sčitalo se, že vampyrami stajut glavno mužčiny. Ženy prětvarjali se v nih daleko rědše. Po pověrjah Makedoncev, taka sudba grozila tyim, kto byla pri životu čarějka, znaharka, ili umrla pri porodah.
🌘 Živi Vampiri i Dvojedušnici
Najstrašnějše jest to, že vampir — to ne vsegda mrtevec. V Ukrajině, v Poljskoj i vostočnoj Serbiji věrili v živyh vampirov. To byli čaroději i «dvojedušnici». Ih vtora duša mogla vremenno opuščati spajuče tělo i othoditi škoditi ljudjam. V Harkově daže byvalo pověrje, že živy vampir može skryti svojo dušu pod kamenj — i dokolě ona jest tamo, on ne može umrěti!
Kako razpoznati živogo vampira?
❄ Zima: Makedonci sčitali, že po nočah jego tělo staje ledjano.
🌑 Sěn: Južni Slovjani věrili, že on ne meče sěni.
😡 Cvět lica: On vsegda ima črveno lice (od krvi). Jest daže kašubska poslovica: «Cervoni jak v́ešči» («Črveny kako vampir»). Toj cvět ostaje i poslě smrti.
🐑 Remeslo: Ako on radi kako mesar, togda u zaklanogo nim skota nikogda ne byvaje krvi.
V Zapadnoj Ukrajině znali hitry sposob kako obezvrěditi spajučego upyrja: trěbalo jest obratiti jego nogami na město, kde byla glava. Sčitalo se, že vylětěla duša, kogda se vrati, ne najde put nazad v tělo, i vampir ne probudi se.
ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ
👇 V tekstu spominaje se, že «živogo vampira» moglo se bylo identifikovati po otsutstvu sěni ili prěvyšeno črvenomu licu. A vy kogda-nebudi srětali ljudij, čija vněšnjost ili obhodženje zdavali se vam toliko čudnymi, že prědci točno zapisali by ih v «dvojedušniki»?
Bole podrobno po temě čitajte: «Slovjanske drevnosti» Etnolingvističny slovar pod redakcijeju N. I. Tolstogo.
#mitologijaslovjan #slovjanskamitologija