🕯 Krvna inženjerija: Os vsesvěta (Čast 2)
Ako muž v slovjanskoj semejnoj arhitektuře udrživaje vněšnji rubež, to mati i žena formujut jego vnutrěšnju gravitaciju, samu os vsesvěta. V pogrebnyh plačah vostočnyh Slovjanov utrata materi — to ne jest prosto lično gore, to jest ontologičesko srušenje samogo doma. Bez njeje fizičesky prostor v jedno mgnjenje oka utračivaje svoj sveti smysl: dom staje temny, gluhy, němy i «pustyly», kako se govori na Ruskom Sěveru.
🏚 Studena tverd
V ukrajinskoj naricateljskoj tradiciji fiksiruje se strasny prostorovoj pomak: vrativši se s pogreba, dći nariče, že se prislanja k stěně — a ona veće ne grěje, dom jakoby jest toj samy, ale v njem nema utěšenja. Zvuči točna formula raspada: «Та и та хата, и та стриха [strěha], та у хати не та утиха». Peć stoji na městu, ale okolo njeje veće nema besědy, pragi sut te same, ale razgovorov veće ne čkaje se. Dom bez gospodynje vraćaje se v stanje čudžej, neprijaznoj materije, ktora ne može zaštititi sirotu.
🗣 Tajno slovce
Mati vystupaje ne samo kako prělja, ženjka i krmilica, ale i kako glavny komunikator, črěz kotorogo se dostiže cirkulacija zaštitnoj sily v rodu. Na Ruskom Sěveru mater nazyvajut «tajnoju razgovorčiceju» (ili «dumščiceju»), a jejnu reč — «tajnym slovecuškom». To ne sut prosto stolne besědy. To jest uzavrjeny od čudžincev, intimny kanal vezi, črěz ktory mati snimaje naprjęženost, lěči bolj i prědaje skryto znanje. Kogda člověk izgubi mater, on lišaje se togo jedinogo «tajnogo slovca», ktoro jest sposobno zapečatiti gore i sobrati razsypany svět vjedno.
⚖ Utěljesnjena Pravda
V ukrajinsko-běloruskoj tradiciji položenie materi podnimaje se do urovnja absolutnogo etičeskogo zakona — ona totalno otoždestvljuje se s Pravdoju. Dćeri kričęt nad pokojnoju: «Моя ненько… моя правдонько вирнесенька!». Mati tu — to jest najvyša instancija pravovernosti i krvnoj iskrenosti. Osirotěli děti utvrđujut katastrofu: «Ми вже від нікого не будем мати правди» (My veće ni od kogo ne polučimo pravdy). Izgubiti mater — znači izgubiti jediny izvor absolutnoj, nepokolebljivoj istiny v světu, kđe vsi ostali sut — «čudža čudžina».
Prodolženje slěduje…
ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ
Utrata materi v slovjanskom obrazu světa — to jest fundamentalna pokvara samogo prostora. Mati vystupaje generatorom toje nevidimoj substancije, ktora prěobražaje mrtve brvna sruba v svęty, zašticeny Rubež. Izčezaje ona — i dom nemědlenno propadaje v prvobytny haos, kđe nema ni tepla, ni «tajnogo slovca», ni najvyšej «pravdy», a člověk ostaje sam na sam so skvoznjakami Bezodny.
🗝 Spoměnite si momenty iz dětinstva ili doroslogo žitja, kogda fizična prisutnost opreděljenogo člověka v jedno mgnjenje měnjala samo čutje prostora od neprijateljskogo do absolutno bezpečnogo. S pomoću kakyh nevidimyh, zdalo by se, domaćih melkočej gradi se tuta živa «os vsesvěta» v vašem sobstvenom domu?
#etnografija #slovjanskamitologija #folklor #mati #plače