Gostba s mrtvymi: Provody sytych i vesenne grobišča (Čast 3)

Gostba s mrtvymi: Provody sytych i vesenne grobišča (Čast 3)

🧹 Gostba s mrtvymi: Provody sytych i vesenne grobišča (Čast 3)

Tegovčas poslě togo, kako se nočna gostba prědkov konči, prorvany obrys chaty jest trěba zapečatati znova. Ostavjati htoničnyh gostev medžu živymi jest smrtonosno opasno, zato gospodari pristupajut k tvrdomu obrednomu izgonjenju. V Grodnenskoj guberniji glava rodu znova otvarjaje dveri, stavi v nih branu i silno maha metloju po vsim kotam, izgonjajuči nevidimoje: «Kyša, kyša, dušečky!». Na Gomeljščině od stola naglo odsuvajut lavky i lijut vodu na pod až do samogo praga, odcinajuči duham put nazad: «Što ne dajeli i ne dapili, to idzice na papov dvor».

🦅 Krma dlja nevidimyh

Ostatky nočnoj trapezy, ktoryh se dotykali mrtvi, jesti jest najstrože zabranjeno. Hranu sbyrajut so stola i posylajut v prirodny prostor. Jų vyvrgajut za vrata v napravjenju k grobišču, metajut na strěhu ili unoset v sad pod jablonku, da by ju skljuvali vrabci (*verabejky*), ibo ptice javjajut se tělesnym vtěljenjem duš. Ako v rodu pominajut utopljenika (*taplenik*), ostatky z jego dědovskoj misočky nesut i vrygajut prjamo v tekuču vodu. V něktoryh lelčyckih selah pominalnu hranu paljet na drěvah, posylajuči ju k duham s dymom.

🌿 Vesěnny rubež

Končny etap prostornogo dogovora dostiže se na vesnu — na Radunicu ili Provody (Navsky Velikden). V ty dni grobišče se časovo prěobražaje v osvojeny, obyvany prostor. Groby posypajut pěskom i pokryvajut čistymi ubrusami, prětvarjajuči zemljane humky v stolovy stoly. Rodiči sědajut okolo i zovut prědkov: «idi z nami večerati». Pod krst trikrat vylivajut vino i medovu sytu, ostavljajuči tamže hlěb.

Tym obědom živi simvolično provadžajut mrtvcov, ktori «gostili» v selah, nazad na grobišče. Kako se približaje jesen, pominalne obredy gasnut, i duše odhodet iz osvojenyh člověkom krajev v gluhi, divi prostor, ktory na svojih dalekyh mežah nevidimo steka se s světom mrtvyh. Tam oni budut ostavati v tmině až do toj časy, kogda potomky znova jih ne pozovut na obredny oběd v svoje chaty, i ves toj věčny kolovrat se ponovi znova.

ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ

Tradičny pominalny kolovrat — to ne jest bezkončna žalost, ale strogoje sezonno kyvadlo. Živi naměrno otvarjajut dveri vsesvěta, vpuščajuči htoničnu silu v dom dlja sklađanja krmnogo dogovora, a potom bezmilostno izčisčejut chatu i odgonjajut mrtvyh nazad na grobišča. Toj prostorny ritm čuva ravnovahu: prědky dostavajut teplo i dělju, a živi — plodonosny urodžaj i tvrdu garanciju togo, že dva světa se ne změšajut vjedno.

🧹 Mnogi iz nas do sego časa prinoset na groby barvene jaja, pečivo ili bonbony. Kako vy sami sobě objasnjajete tu gluboku, instinktivnu potrěbu fizično «nakrmiti» otošlyh, i kake ješče vesenne obredy na grobiščah se strogo dorživajut v vašem rodu?

Podrobnějše o temě čitajte: M.A. ANDRJUNINA «Simvolično «krmljenje» umrlyh: prostorna harakteristika»

#folklore #ethnography #slavictraditions #memorialfeast #radonitsa #folklor #etnografija #slavjansketradicije #pominky #radunica