
🕯 Gostba s mrtvymi: Otkupny děl i hlěb v kutu (Čast 1)
Smrť v tradičnom pojętji — to ne jest konjec byvanja, ale složny fizičny prěhod, ktory trěbuje ogromnyh resursov. Jedva člověk sdelaje poslědnji vzdoh, načinje sę strogy prostranny obred: obok umirajučego bezposrědno postavęt sklenicu s vodoju i položet kusek hlěba «dla dušě». Pokojnik ješče leži v izbě, a jego nevidima suštnosť uže čuvstvuje glad i žaždu. Hrana tu — ne jest simbol pameti, ale težka materija, potrěbna dlja poddržańa sil prěd odhodom na «on svět».
🍞 Gorječi bohanec
Centrom privlačeńa v domě staje sę črveny kut (*pokut*) ili stol obok těla. V Smolenskoj oblasti, jedva člověk izpusti duh, na stol položet okrugly bohanec hlěba, v ktory prěmo vtykajuť i zapaljajuť svěču. V Poljesju vsjaky, kto prihodi sę oprostiti, dlužan jest prinesti so soboju *gostinec* — kolače, bomboni ili kusečny sahar — i položiti to na okno ili stol. To ne jest počestok dlja živyh, ale surovy materialny sbor, «posyločka», ktoru novoprestavjeny prědast raneje umrlym prědkom, vstrěčajučim jego za črtoju, da by dokazal svoju imovitosť v inom světě.
🪙 Plata za hatu
Ale prostogo počestka ne jest dosti — mrtvy imaje polno pravo na svoj děl zemskogo iměńa. Ako li ne oddati go dobrovoljno, on vozme go siloju. V Arhangelskoj oblasti v grob prěmo položet hlěb, trikrat povtarjajuči formulu prědańa děla: «Ovo tebě dělja, ovo tebě polovina». Ako li togo ne sdelati, pokojnik «svoje vozme» — krava sę ne vrati s pasišča ili slučiti sę inša běda. V rovenjskom Poljesju logika otkupa zvuči ješče tvrđe: v svjěžu grobnicu mečuť penedze so slovami «Na tobi platu za hlěvy i hatu». Mrtvec dostavaje rozčet, da by nikogda ne mog ukoriti živyh tym, že ostavil im vse gospodarstvo, a sam otešel s ničim.
Prodolžeńje slěduje…
ꏍꏍꏍꏍꏍꏍꏍ
Pogrebny obred otkryvaje ledenějuču, ale polno spravedlivu juridičnu mehaniku drevnosti. Živi ne prosto žalostuť — oni vedut naprężene imovinske torgi s inym světom, kupujuči svoju vlastnu bezpěčnosť i odsěkajuči vsjake posmrtne prětenzije mrtveca na ostavjeny dom i živu skotinu črěz izměrene hlěbne i pěnężne tranzakcije.
🗝 Tradicija klasti čarku vodky, pokrytu kusečkom hlěba, ili ostavljati bomboni na grobu dnes često sę razsmatrjava kako prosta počesť pameti. Vspomnite, kako v vašej semji sę odnosęt k hraně, ostavljenoj poslě karmin, i kake stroge pravila, strahy ili zabrany, svězane s toju «mrtvoju hranoju», jeste sami viděli?
#folklore #ethnography #slavictraditions #funeralrite #folkbeliefs #folklor #etnografija #slovjansketradicije #pogrebnyobred #narodnepoverenja

